Vì sao trào ngược thường nặng hơn hẳn vào ban đêm?

Rất nhiều người có triệu chứng trào ngược nhẹ vào ban ngày nhưng lại trở nên rõ rệt, thậm chí làm gián đoạn giấc ngủ vào ban đêm. Điều này không phải ngẫu nhiên — có ba cơ chế chính lý giải cho hiện tượng này.

Thứ nhất, mất lợi thế của trọng lực. Khi ở tư thế đứng hoặc ngồi, trọng lực hỗ trợ giữ dịch vị ở phần thấp của dạ dày, và nếu có trào ngược xảy ra, dịch cũng nhanh chóng được kéo trở lại nhờ trọng lực. Khi nằm ngang để ngủ, lợi thế này mất đi hoàn toàn — dịch trào ngược có thể trào lên dễ dàng hơn và ở lại thực quản lâu hơn.

Thứ hai, giảm tần suất nuốt và tiết nước bọt khi ngủ. Ban ngày, chúng ta nuốt nước bọt liên tục — mỗi lần nuốt là một lần thực quản được "rửa trôi" và trung hòa bớt axit nhờ tính kiềm nhẹ của nước bọt. Trong giấc ngủ, cả tần suất nuốt và lượng nước bọt tiết ra đều giảm đáng kể, khiến axit trào ngược (nếu có) lưu lại tiếp xúc với niêm mạc thực quản lâu hơn nhiều so với ban ngày.

Thứ ba, thời điểm bữa ăn tối. Nhiều người ăn bữa tối khá gần giờ đi ngủ, khi dạ dày còn chưa kịp tiêu hóa hết thức ăn. Nằm xuống trong lúc dạ dày vẫn còn đầy làm tăng khả năng trào ngược xảy ra.

Hệ quả của trào ngược về đêm không chỉ là cảm giác khó chịu tức thời — nó còn làm gián đoạn giấc ngủ sâu, gây ho đêm, và nếu kéo dài có thể góp phần gây viêm thực quản.

Biện pháp không dùng thuốc được nhắc đến phổ biến nhất trong xử trí trào ngược về đêm là nâng cao phần đầu và thân trên khi ngủ, ở góc khoảng 15–30 độ, kết hợp với việc không ăn quá gần giờ ngủ (lý tưởng là cách ít nhất 2–3 giờ). Nâng cao đúng cách giúp tái lập một phần lợi thế trọng lực đã mất khi nằm ngang — đây cũng chính là nguyên lý mà các loại gối nêm chống trào ngược dựa vào.