Trào ngược dạ dày–thực quản là gì?

Trào ngược dạ dày–thực quản (GERD) là tình trạng dịch trong dạ dày — chủ yếu là axit, đôi khi kèm theo dịch mật — trào ngược lên thực quản, gây ra các triệu chứng khó chịu và có thể làm tổn thương niêm mạc thực quản nếu kéo dài.

Bình thường, giữa thực quản và dạ dày có một cấu trúc gọi là cơ thắt thực quản dưới (LES) — hoạt động như một van một chiều: mở ra khi nuốt thức ăn xuống dạ dày, rồi đóng lại để ngăn dịch vị trào ngược lên. Trào ngược xảy ra khi van này suy yếu hoặc giãn mở không đúng lúc, khiến dịch dạ dày có cơ hội đi ngược lên thực quản — nơi niêm mạc vốn không được thiết kế để chịu được môi trường axit.

Các triệu chứng thường gặp nhất gồm: ợ nóng (cảm giác nóng rát sau xương ức, thường lan lên cổ họng), ợ chua, đau tức vùng ngực trên, cảm giác vướng nghẹn khi nuốt, ho khan kéo dài không rõ nguyên nhân, khàn giọng vào buổi sáng, và ở một số người là cảm giác khó ngủ, tỉnh giấc giữa đêm.

Có nhiều yếu tố góp phần khiến van này suy yếu hoặc khiến áp lực trong dạ dày tăng lên, đẩy dịch vị trào ngược dễ dàng hơn — từ cân nặng, tuổi tác, cấu trúc giải phẫu (như thoát vị hoành), cho đến thói quen ăn uống và sinh hoạt. Đặc biệt, rất nhiều người nhận thấy triệu chứng của mình nặng hơn hẳn vào ban đêm — đây là điều sẽ được giải thích rõ trong bài viết tiếp theo.

Trào ngược là một tình trạng phổ biến, có thể kiểm soát được bằng nhiều biện pháp kết hợp — từ điều chỉnh lối sống, thay đổi tư thế ngủ, đến điều trị y khoa khi cần thiết. Hiểu đúng cơ chế là bước đầu tiên để biết mình nên bắt đầu từ đâu.